Os perigos de exportar a democracia. Un artigo de Eric Hobsbawm

Olas a tod@s:

Gustaríame compartir convosco un interesante artigo de Eric Hobsbawm publicado hai uns anos en The Guardian. A traducción é miña asi pídovos que sexades indulxentes se topades algun que outro erro. Aí vai:

Ainda que no seu discurso inaugural de segundo mandato o Presidente Bush non mencionou demasiadas veces as verbas Iraq,Afganistán ou a Guerra contra o Terrorismo, el e os seus seguidores continúan comprometidos cun plan para reorganizar o mundo. As Guerras en Iraq e Afganistán son só unha parte dun suposto esforzo universal para crear unha orde mundial mediante a " expansión da democracia". Esta idea non é meramente quixotesca, é perigosa. Esta retórica implica que a democracia é aplicable nunha forma estandarizada ( á occidental) que pode ter éxito en calquera lugar, que pode remediar os dilemas transnacionais actuais, e que pode traer a paz, máis que sembrar o caos. Non pode.

A democracia é con razón popular. En 1647, os revolucionarios ingleses expandiron a poderosa idea de que " todo goberno está baseado no libre consentimento do pobo". Querían dicir votos para todo. Por suposto, o sufraxio universal non garantiza ningún resultado politico, e as eleccións non poden nen sequera asegurar a súa propia perpetuación ( diso da testimonio a República de Weimar). A democracia electoral tamén é improbable que produza beneficios que conveñan aos poderes hexemónicos ou imperiais. ( Se a guerra de Iraq tivese dependido do consentemento libremente expresado da "comunidade mundial", non tivese ocorrido). Pero estas incertidumes non diminuen a súa xustificada atracción.

Outros factores ademais da popularidade da democracia explican a perigosa creencia de que a súa propagación con exércitos pode ser factible na actualidade. A globalización suxire que os asuntos humanos están evolucionando seguindo un patrón universal. Se as estacións de servicio, os iPods, e os trebellos informáticos son os mesmos en todo o mundo, ¿ por que non o son as institucións políticas?. Este punto de vista infravalora a complexidade do mundo. A recaida no derramamento de sangue e na anarquía que tivo lugar claramente en gran parte do mundo tamén fixo a idea máis atractiva a idea de expandir unha nova orde. Os Balcáns parecen amosar que os lugares inestables requiren a intervención, militar se é precisa, de estados fortes e estables. En ausencia dunha organización internacional efectiva, algunhas persoas "humanitarias" están dispostas a apoiar unha nova orde mundial imposta polo poder estadounidense. Pero deberiamos ser suspicaces cando os poderes militares reclaman favorecer estados máis débiles ocupándoos.

Outro factor pode ser o máis importante: os Estados Unidos están preparados grazas á mestura xusta de megalomanía e mesianismo derivada das súas orixes revolucionarias. Os Estados Unidos de hoxe non teñen ningún competidor no plano tecnolóxico-militar, están convencidos da superioridade do seu sistema social, e , desde 1989, non se dan conta ( como todos os grandes imperios conquistadores anteriores) de que o seu poder ten límites. Como antes o presidente Wilson, os ideólogos de hoxe ven unha sociedade modelo lista xa nos EEUU: unha combinación de lei, liberdades civís, empresas privadas competitivas e eleccións disputadas regularmente con sufraxio universal. Todo isto subxace na idea de refacer o mundo á imaxe da súa "sociedade libre".

Esta idea están perigosamente preto do desastre. Ainda que a acción dun gran poder poida ter consecuencias política ou moralmente desexables, a identificación con ela é arriscada xa que a lóxica e os métodos da acción estatal non son os dereitos universais. Todos os estados estables poñen por diante os seus propios intereses. Se teñen o poder, e o fin é considerado o suficientemente importante, os estados xustifican as razóns de empregalo, particularmente cando cren que teñen a Deus da súa parte. Ambos, "bos e malvados" imperios produciron unha barbarización da nosa era, a que a " Guerra contra o terrorismo" está contribuindo.

Mentres se ameace coa integridade dos valores universais, a campaña para expandir a democracia non terá éxito. O século XX amosou como os estados non poden refacer o mundo dunha maneira simple nin abreviar as transformacións históricas. Non poden causar un cambio social efectivo simplesmente trasnferindo institucións ao outro lado das fronteiras. As condicións necesarias para un goberno democrático efectivo ou real son raras: a existencia dun estado que desfrute de lexitimidade, o consentimento e a habilidade para mediar nos conflictos entre os grupos domésticos. Sen estes consensos, non existe a soberanía popular e polo tanto tampouco a lexitimidade para maiorías aritméticas. Cando este consenso non existe, a democracia está en suspenso ( como foi o caso do Ulster), o estado divídese ( Checoslovaquia), ou a sociedade cae ata un estado de permanente guerra civil ( Sri Lanka). A " expansión da democracia" agravou conflictos étnicos e produciu a desintegración de estados en rexións multinacionais ou multicomunais despois de 1918 e 1989.

O esforzo para expandir unha democracia occidental estandarizada tamén sofre unha paradoxa fundamental. Unha gran parte da vida humana ocorre agora máis aló da influencia dos votantes ( nas entidades transnacionais públicas ou privadas non hai eleccións nin electores). E a democracia electoral non pode funcionar de forma real fora das unidades políticas tales como os estados-nación. Os estados poderosos están polo tanto intentando expandir un sistema que incluso eles atopan inadecuado para resolver os desafíos actuais.

Europa é a proba. Un corpo como a Unión Europea pode desenvolverse dentro dunha poderosa e efectiva estructura precisamente porque non hai outro electorado que un reducido número de gobernos membros. A UE podería ir a ningures sen o seu "deficit democrático", e non podería ter lexitimidade para o seu parlamento porque non hai " pobo Europeo". De maneira pouco sorpresiva os problemas agromaron tan pronto como a UE se moveu máis aló das negociacións entre gobernos e foi o suxeito de campañas democráticas nos estados membros.

O esforzo para expandir a democracia é tamén perigoso de maneira máis indirecta: Transportar a aqueles que non disfrutan desta forma de goberno a ilusión de que os gobernos que a levan si fan todo de forma democrática, pero fano?. Sabemos agora algo máis sobre como as decisións actuais de ir á guerra en Iraq foron tomadas polo que parecen dous estados de incuestionable bona fides democrática: os EEUU e o Reino Unido; creando complexos problemas de engaño e ocultación cos que pouco ten que ver o ideal da democracia electoral e as asembleas representativas, que ademais tiveron pouco que facer durante o proceso. As decisións foron tomadas entre pequenos grupos de xente e en privado, un xeito non moi diferente daquel que poderian ter empregado de tratarse de estados non democráticos.

Afortunadamente, a independencia dos medios non puido ser tan facilmente derrotada no Reino Unido. Pero non hay democracia electoral que necesariamente asegure unha efectiva liberdade de prensa, dereitos cidadáns e independencia xudicial.

E.Hobsbawm- The dangers of exporting democracy. Bush´s crusade is based on a dangerous illusion and will fail

Absolven a Dionisio Pereira

Olas a tod@s:
Pois si, o xulgado da Estrada absolveu a Dionisio Pereira das denuncias presentadas pola familia dun alcalde franquista. Segundo o tribunal o traballo do historiador estaba debidamente documentado. Debo dicir que esta é unha nova que me enche de satisfacción xa que a soa idea dunha condena era pouco menos que un escándalo e un fraude.
Quería tamén dicir que xa me parece bastante escandaloso que se admitan a trámite denuncias parecidas e pregúntome quen vai reparar a honra e o prestixio dun historiador ao que se pretendía xulgar polo simple feito de facer aquelo para o que se formou, escribir historia.
Nas xornadas que se celebraron na nosa vila nunha das mesas tratouse este tema. Alí algunha xente expuxo que os familiares dos represores e verdugos debían ter todo o dereito a acudir á xustiza como calquera outro cidadán e facendo así gala dos dereitos democráticos que os seus familiares non concederon aos represaliados durante o franquismo; viñan dicir que se trataría dunha expresión da "grandeza da democracia". Teño que dicir que non estou eu tan seguro, que poidan acudir paréceme normal outra cousa é que se chegue a xulgar. O xuiz de Cambados dicía nesa mesma charla que os xuíces debían comprobar a fiabilidade dos datos e se a obra en cuestión se axustaba a unha metodoloxía histórica. Eu quedeime coas ganas de preguntar pero tiña que irme e non puiden. A miña pregunta era: ¿ e que capacidade ten un xuiz para xulgar sobre a fiabilidade dun traballo histórico ou de se este se axusta ao método histórico ( tamén cabería preguntar que tipo de escolas ou paradigmas historiográficos serían os permitidos)?. A pregunta non é unha tontería, os xuíces non teñen os coñecementos nin as ferramentas necesarias para xulgar un traballo histórico xa que non son historiadores. ¿Como se pode confrontar dereito e historia sendo dúas ciencias diferentes que pertencen ambas ás denominadas ciencias humanas ou sociais, e que polo tanto non teñen nin a fiabilidade das matemáticas nin as súas teorías poden ser demostradas sen querer dicir isto que non teñan a súa base?. Obviamente a historia é unha construcción do pasado desde o presente, esta construcción faina o historiador manexando datos e elaborando teorías pero claro isto non é física e é imposible aportar o tipo de probas que se poden esixir cando falamos dun roubo ou doutro delicto. Vou pór un exemplo: ¿houbo celtas en Galiza? Esta cuestión é probablemente un dos debates máis importantes na historia galega e as conclusións son diferentes e contradictorias dependendo do autor, fontes empregadas, puntos de partida, etc... . ¿Quere isto dicir que esas obras non sexan históricas ou que non estén correctamente baseadas, en resume, que sexan mentira?. Obviamente non, son diferentes visións dun mesmo problema con respostas diferentes pero argumentadas, argumentacións que deben xulgar a comunidade de historiadores e non un xuíz, o mesmo que teorias físicas como a Teoría de Cordas son xulgadas polos físicos e non por xuices que non teñen os coñecementos precisos.
Fora de todas estas reflexións miñas quero saliantar que tamén é curioso que se salvagarde tanto a liberdade de expresión e de creación de toda a tomatada e telemerda que hai por aí e se teña tanto reparo coa de certos historiadores. Quero ver eu se van xulgar ou prohibir o programa do Losantos por insultar a Zapatero, chamarlle terrorista a Carod e todas as cousas que fai pola mañá. A resposta é non, o mesmo que non se xulgou a ninguén por queimar fotos de Carod e de Ibarretxe pero si aos que queimaron as do rei. Iso si a xustiza é igual para todos e vivimos nun estado de dereito onde o Constitucional é tan imparcial que xa sabe que vai votar cadaquén antes de que o faga, e entón hai que andar coas recusacións a voltas.
Liberdade de expresión e creación si, pero para a telemerda que ao final non molesta e de paso ata nos mantén entretidos; eso si, aos que poidan molestar xa se mirará.

Após as xornadas

Olas a tod@s:
Lamentablemente non puiden asistir ás xornadas na súa totalidade por mor duns compromisos de última hora dificilmente evitables. Ainda así si que asistín a case todas as táboas e vin unhas xornadas de grande nivel.
Vou a opinar sobre algúns dos temas que máis escoitei nos coloquios aos que asistín. Durante a mañá do sábado escoitáronse moitas queixas sobre a situación dos investigadores, arquivos, falta de apoios e sobre diferentes enfoques e prioridades no tema da represión en Galiza. Como xa teño dito outras veces estou totalmente de acordo con todas as queixas, que non poden ser consideradas por calquera persoa cun mínimo de cultura como xustas. Agora ben, trás asistir a bastantes coloquios e xornadas de historia tamén debo dicir que hai cousas que nunca cambian. Digo isto porque, como tantas outras veces, pouco se escoitou unha das causas máis importantes de algúns destes problemas. Explícome; certo é que moitos dos problemas e dificultades que sofre a historiografía deste periodo son debidos á falta de apoios institucionais e sociais. Tamén é certo que a situación ten mudado bastante nestes últimos anos por mor de asociacións da memoria e polo apoio de certas institucións pero o apoio social continúa sendo bastante reducido. Se hai pouco apoio social coincidiredes conmigo en que dificilmente un goberno do PSOE e moito menos do PP no estado vai aprobar unha lei de memoria histórica digna dese nome ( na lóxica política española a cultura nunca foi un tema moi coidado xa que normalmente non dá votos). Chegados a este punto do razoamento topámonos aquí con unha das causas que antes dixen que para min subxace en algúns dos problemas: a case nula capacidade dos historiadores no que se ten denominado "devulgación científica". Refírome con isto en que os historiadores temos sido reacios máis unha vez a este tipo de expresión por considerala como " pouco científica". Pero claro, o interese pola historia non é tan pouco como parece, xa que segundo numerosos estudos nunca se venderon tantas revistas, libros, novelas ou documentais estreitamente relacionados coa historia. Calquera de nós ve moitas revistas de historia en calquera quiosco, pero cando mercas unha e a abres resulta que normalmente están escritas por xornalistas e non historiadores. Non só iso eu tiven moitas compañeiras e amigas que despreciaban totalmente esas revistas por pouco científicas e simples. Pois ben, esta é a reacción que eu considero un dos problemas máis grandes da historia no estado español. Certo é que estas revistas non acadan o grao de cientificidade das destinadas ao público profesional e especializado pero tamén é certo que a sociedade en xeral nunca vai ler ese tipo de revista profesional ( a min gústame ler cousas do universo na Muy Interesante ou ver documetales da BBC pero obviamente non vou ler un manual de astrofísica porque non entendería nada e me resultaría imposible e aburrido). Entón eu vexo claro que os historiadores nos debemos achegar á sociedade ( e non ao revés) e debemos diferenciar claramente entre dous campos diferentes: investigación e divulgación. Todo isto non é que se me ocurrira a min, historiadores como Hobsbawn, Moradiellos ou Fontana teñen dito moitas veces que a grande tarefa da historiografía actual era a divulgación social. Porque claro se non é así tampouco lle poderemos pedir á sociedade que nos apoie se non sabe cal é o problema e se non lle amosamos porqué o debe facer e cal é a nosa utilidade.
Fora destas reflexións profesionais debo dicir que nunca pensara que unhas xornadas con esta calidade se foran a realizar na nosa vila. Tamén quedei gratamente sorprendido pola cantidade de público que asistiu aos actos. Por todo isto non podo máis que felicitar aos organizadores e darlle a miña máis sincera noraboa e un profundo agradecemento.
Xa sen ter que ver directamente co tema, tamén me convencín de que hai que facer o posible para que O Marino acabe como patrimonio municipal pola súa importancia, ubicación e porque con certas reformas pode acabar convertido nun importante recinto cultural para todos os mecos. Xa oín declaracións do governo municipal nese senso e agardo que poñan todos os seus esforzos para acadalo.

Dereito a saber, liberdade a investigar ( e obriga de investigar)

Olas a tod@s:
Como vedes engado algo ao cartaz das xornadas que se celebrarán do 19 ao 22 na nosa vila. Engado "a obriga de investigar" xa que para os historiadores é tamén unha obriga esa tarefa. Pero hoxe en día parece que esa obriga non pode realizarse facilmente porque a falta de liberdade para investigar en torno ao franquismo está sendo atacada un día si e outro tamén. Os casos de Garrido e Pereira son probablemente os máis coñecidos pero tras estes hai moitos máis. A moitos historiadores se lle ten negado o acceso a documentación por parte de numerosos concellos desde hai anos. As trabas postas por numerosos municipios e pola igrexa á investigación son coñecidos por moitos historiadores.
Cando me refería a obriga dos historiadores refírome a que historia ten como obxectivo o coñecemento do pasado e as súas repercusións no presente pero isto debe conlevar a "socializaciónd dese coñecemento" para que teña utilidade social. Xa dicía o gran Hobsbawn que unha historia que non chegue ao coñecemento da sociedade ten pouco que facer. Todas as trabas que se poñen á investigación palidecen fronte as dificultades para conseguir a socialización a que antes me refería. Resulta que as obras que máis difusión teñen non son obra de especialistas e nin sequera teñen o mínimo esixible de credibilidade e rigor. Ademais os historiadores tamén teñen grandes dificultades en escribir libros accesibles para a xente e logo está a cuestión da desprofesionalización da historia ( quen vive de ser historiador?).
Por mor de todo isto ( e algunhas cousas máis) pódese detectar a diverxencia entre coñecemento histórico e coñecemento "social". Moitas ideas difundidas a nivel social teñen sido desmentidas hai tempo pola historiografía pero iso non impide a súa difusión. Casos claros son o "éxito económico" franquista no que moita xente cre pero dista de ser real ou o golpe de estado fracasado como xérmolo da guerra civil, os males da República... . Un dos casos máis claros é que parece que a situación española é un aparte con respecto de Europa cando as Frontes Populares e as ameazas da ultradereita ás democracias son casos con paralelismos europeos. Pero probablemente o mito máis extendido é que o franquismo non foi realmente un rexime asasino e dictatorial tan condenable e lamentable e a equidistancia entre o franquismo e a República. En todo isto ten grande culpa a transición, recordemos que o PP ainda non condeou nunca no Congreso o franquismo e as súas opinións sobre a memoria histórica ou sobre a República. E así parece que non había republicanos conservadores porque para o PP a República non é mellor que o franquismo e por iso nacen todos eses libros que proclaman o perigo comunista republicano e que se o franquismo foi malo non era mellor a república e cousas polo estilo. Así vemos como o PP meco sacou nun boletín seu unha oda a Pío Moa e revisionistas semellantes. Todo isto é así porque a historia ainda non foi quen de chegar á xente e pór os seus coñecementos ao servizo da sociedade e porque o PP segue a ter máis ligazóns históricas co franquismo que coa democracia e porque moitos dos seus dirixentes son expoñentes claros da dereita tradicional e católica e non do liberalismo ou da democracia cristiá europea. E así nos vai.
Por todo iso todas estas actividades e xornadas son tan importantes, porque é importante que a xente coñeza os traballos dos profesionais, porque non se pode seguir equiparando a membros do exilio republicano que loitaron contra os nazis coa División Azul que combatiu con eles ( e isto fixoo o PSOE) e porque o pasado importa por si mesmo e polas súas repercusións no presente. Por iso invítovos a todos a disfrutar destas marabillosas xornadas e a que vos animedes a participar nelas e por iso felicito aos organizadores por ofrecernos aos mecos actos culturais deste calado na nosa vila. Grazas.
Aquí tedes o enlace á páxina das xornadas: O DEREITO A SABER

O Grove, Ogrobe ou OGrove, ata para o nome somos raros.

Olas a tod@s:
Interrumpo a política local para respostar a un correo dun lector deste blog referente ao topónimo de Ogrobe.Primeiro grazas por aportar un tema para o blog, ademáis acabo de rematar un libro no que sae o caso do noso topónimo e era un libro moi interesante que me gustaría compartir con vos.
O caso do topónimo da nosa vila é complexo, os últimos estudos da toponimia parece que xa derón coa solución trás atopar unha orixe etimolóxica clara e solvente. Parece ser que o nome da nosa vila estaría en relación cos famosos topónimos co sufixo -briga. Este sufixo provén do indoeuropeo -bhergh e significaría altura, monte, altura fortificada e acepcións similares. Este topónimo está en relación con zonas de poboación de elementos culturais célticos e así o amosan as fontes que os recollen (ademais de en Galiza) na Celtiberia, na Galia, Irlanda e zonas de Xermania. Este sufixo derivou en algunhas formas diferentes entre as que atopamos as formas -be ou -ve. Algúns exemplos son Castrove ( que ademais está demostrado procede de Castro bris/briga) ou Tragove ( do celta tragos, curso de auga. Polo tanto segundo os últimos estudos Ogrobe proviría de okro-bris que significaría CIDADE DO MONTE e polo tanto a forma correcta de escribilo sería Ogrobe, tamén Ogrove pero nunca O Grove. Espero que este artigo sirva para respostar a esta controvertida cuestión, procurei non estenderme moito para que non fose moi pesado pero se tedes algunha dúbida avisade que xa sabedes que resposto.
Aproveito para falarvos dun libro moi bo para achegarse á controvertida cuestión da celticidade de Galiza. A min pareceume moi bo porque ,ademais de ser científico e de reflectir as últimas investigacións sobre o tema, é un libro moi didáctico non só orientado aos profesionais senón a calquera persoa. É un libro de lectura fácil e aborda dunha forma moi ben organizada esta dificil cuestión. Eu non sei cantas veces tiven que respostar a preguntas de amigos e coñecidos coma esta: ¿ entón os que vivían aquí antes dos romanos eran celtas ou que eran? con sempre a mesma resposta: home, é unha cuestión moi complexa como para explicala aquí en cinco minutos. Pois ben con este libro calquera pode achegarse a este anaco de historia tan apasionante e tirar as súas propias conclusións e non fai falta ser un entendido nin un profesional da cuestión. O libro titúlase: A GALICIA CELTA é de Antonio Balboa Salgado e está en edicións Lóstrego. En serio, é dos mellores libros de historia que lin ultimamente.

Historia II: Democracia e falanxe hoplítica

Olas a tod@s:
Como xa vos dixera o outro día cada certo tempo intercalo temas de historia, antropoloxía, mitoloxía ou relixións coas novas de Ogrobe, así que alá imos coa segunda entrega.
Nesta entrega imos falar da falanxe hoplítica, esta consiste na formación pechada que empregaban os exércitos gregos e que consistía en cadrados de soldados de infantería moi armados e protexidos que loitaban en formación pechada. Recibe o seu nome da súa carácterística principal o hoplon ou escudo redondo duns 90cm que se levaba amarrado ao antebrazo esquerdo. O armamento principal era a lanza ou sarissa que medía 2´5 m. e que tiña un contrapeso para poder manexala cunha soa man. A fortaleza da falanxe residía en que formaba unidade dificil de acometer por semellar unha muralla infranqueable de escudos e lanzas. Estaba baseada no compañerismo e a solidariedade entre os seus membros e a súa primeira lei non escrita era non abandoar aos compañeiros de fila e polo tanto non romper a formación. Para o combate de curto alcance ían armados de espadas curtas. Como xa vos dixen a falanxe baseábase na solidariedade hoplítica xa que o escudo cubría o lado esquerdo de quen o levaba e o dereito do que o antecedía na fila. Os hoplitas repartíanse segundo fose a súa experiencia no combate maior ou menor entre a primeira fila (veteranos) e as seguintes. O seu nacemento crese está en torno ao século VII a.C. , se ben existen discusións. A falanxe revolucionou a forma de guerrear na Grecia Antiga pasando a estar a clave da victoria na solidariedade e non nos meritos individuais. Este cambio alcanzou pronto ao sistema político xa que os hoplitas consideraron logo que se a fortaleza do exército descansaba sobre eles outro tanto debería ocorrer co goberno das polis. Así os hoplitas que eran cidadáns ( o armamento hoplita era caro e só estaba ao alcance dun reducido grupo) fixeron fronte á aristocracia e foron reclamando cada vez maior protagonismo dentro do corpo dos cidadáns. Por iso moitos historiadores poñen a falanxe hoplítica como base e orixe da democracia grega. Ben, tamén hai que deixar claro que esta democracia ainda así so alcanzou a unha parte moi reducida dos poboadores das polis ( calcúlase que o 25% en tempos de Pericles), hai que dicilo porque se adoita a mitificar excesivamente a democracia grega ( e sobre todo a ateniense) e a comparala cos sistemas democráticos actuais. Ainda así a democracia grega introduce figuras curiosas como o ostracismo que si merecerán futuros comentarios no blog. A todo esto, moita xente me leva preguntado ultimamente sobre a batalla das Termópilas por causa da peli 300, é certo que os espartanos resistiron a un gran exército invasor persa durante os días suficientes como para abortar o ataque por sorpresa persa. Ainda así non foron só espartanos xa que de Esparta en realidade era o continxente con menor número de tropas pero si é certo que a súa fama como soldados fixo que se lles cedera o mando das tropas. Unha das razóns da victoria grega foi a superioridade da falanxe hoplítica sobre as unidades en formación dispersa persas xa que estas tiñan moi dificil atacar os bloques compactos gregos sen sufrir enormes perdas e , máis ainda, sendo un paso montañoso no que non había maniobrabilidade.

Algunhas lendas mesopotámicas das que todos coñecemos a versión biblica

Olas a tod@s:
Comezo esta serie que vos expliquei na entrada anterior con uns cantos mitos Mesopotámicos que logo foron reformulados na Biblia. O primeiro protagonista vai ser Sargón de Akkad ( ou Agadé) que foi o que se pode considerar o primeiro emperador da historia. Viviu aproximadamente entre o 2334-2279 a.C e foi o fundador do Imperio Acadio que se extendia por toda Mesopotamia e parte de Anatolia. O relato mítico da súa vida dinos que era fillo ilexítimo dunha sacerdotisa que o abandoa nunha cesta de xuncos no río de onde será rescatado e logo formará parte da corte do rei de Kish, onde comeza o seu camiño cara o imperio. Como vedes esta historia crese que é a base da historia bíblica de Moisés. Moitos outros héroes son abandoados polos humanos e postos así baixo o coidado dos deuses ao comezo das súas vidas (Romulo e Remo) pero Sargón é o primeiro coñecido.
Outra das lendas despois recollidas en moitas mitoloxías é a do diluvio: No diluvio mesopotámico os deuses deciden castigar á humanidade polas súas faltas. Ea ( deus creador do mundo, das augas primordias e do saber) avisa a Uta-na-pistim para que constrúa un barco. O barco debe encherse de animais e semillas. Cando chega o diluvio perecen todos menos Uta-pa-nistim e os que van con el no barco. Cando cre que as augas baixaran envia un paxaro para ver se se pode abandoar a nave e despois fai un sacrificio que aplaca aos deuses. Como vedes este relato é a base do relato bíblico de Noé que copia moitas das súas partes. Cren os expertos que o mito ten a súa base en que os mesopotámicos non vían como tan boas as choivas que podían arruinar as súas colleitas fronte ás augas dos rios das que dependían para vivir e si que eran boas (ademais o deus destas augas e Ea/Enki o que avisa do diluvio aos homes).
A terceira lenda tomada pola Biblia de Mesopotamia é a de Job, o santo sufridor e paciente que garda moitos paralelismos co poema mesopotámico do Xusto Sufridor. Neste poema Shubsi- meshre-Shak-kanqui sofre toda unha serie de desgrazas que non parecen ter unha orixe clara. Ainda que as similitudes con Job non son tan grandes como nos dous casos anteriores si que responden ao mesmo tema: a angustia humana ante o mal incomprensible.
Como vedes pois algúns mitos mesopotámicos nos foron transmitidos pola Biblia e outros moitos por outras vías. Debemos recordar que foi en Mesopotamia onde naceu a escritura e que ainda así, a maioría da xente só coñece este conxunto cultural polos ziguráts. Dicía un profesor meu ,de Historia Antiga e de Relixións da Antiguedade, que os mesopotámicos sempre tiveron a mala sorte de non foran alí os ingleses como en Exipto, xa que según el o seu legado era infinitamente maior que o dos exipcios pero tamén era infinitamente inferior o grao de fascinación que despertaban na xente. De esta cultura tamén foron os primeiros adiviños e feiticeiros coñecidos pero diso, se queredes, xa falaremos outro día. Como vedes non me extendín moito nos mitos pero tedes algún comentario ou pregunta, xa sabedes deixade comentarios ou mandade un mail.

Historia,mitoloxía I

Olas a tod@s:
Normalmente escribo cousas de Ogrobe pero quero comezar unha nova sección que se intercalará coas novas e coversas sobre a nosa vila. Nesta nova sección falaremos sobre temas de historia, mitoloxía e relixións. Por suposto esta sección pretende ser divertida e amena con temas interesantes ou cando menos anecdóticos. Animovos a que se queredes suxerir algún tema ou preguntar algo tamén o podedes facer no meu correo: escevolablog@gmail.com

Coidemos o patrimonio, para nós e para os que veñan despois

Olas a tod@s:
E como hoxe estreamos goberno quero pór sobre a mesa un tema que me ten apenado desde hai anos. Este ía ser o tema co que tiña pensado abrir o blog pero coas eleccións, co urbanismo e co resto de temas que foron saindo funo adiando e creo que agora, que bota andar un novo goberno, é un bo momento para plantexalo. Refírome a área arqueolóxica de Adro Vello e o seu máis que lamentable estado. A maioría dos veciños nin sequera saben o que realmente agocha, si a maioría saben que é un cementario pero isto é só unha parte do que é. Adro Vello é o que se denomina un xacemento de ocupación múltiple, isto quere dicir que no mesmo lugar ao longo do tempo existiron diversos ocupantes en diversas épocas. En Adro Vello temos unha villae romana do Baixo Imperio , unha igrexa ( de época visigoda e construida sobre un templo pagán) e un conxunto defensivo altomedieval e unha necrópole que creo recordar vai desde o século VIII ate o XVIII. Todo isto sería suficiente para que nos preocupasemos máis polo seu estado pero ainda hai máis. É un xacemento importante no conxunto de Galicia porque se atoparon máis de 1200 restos humanos que son moi dificiles de atopar en Galicia debido a acidez da terra que acaba rapidamente cos restos. As excavacións nunca puderon ser rematadas posto que a estrada do Carreiro pasa por encima do xacemento. Aos ocupantes desta villae romana debémoslle a honra de seren a primeira conserveira da historia de Ogrobe pois adicábanse á salazón e fabricación de garum ( unha especie de prebe de pescado) que despois exportaban a Lucus Augusti e outros lugares do interior.
Pois ben todo este rico complexo leva anos totalmente deixado da man de Deus ( recentemente foi limpado por Patrimonio pero segue a ter un estado lamentable) mentres os gobernos do PP especulaban con non sei que museo e algunha xenialidade máis. Todos estes restos xa están nun museo, no de Pontevedra que é o museo de referencia. Sempre que alguén protestaba pola situación de Adro Vello comezaban a sair excusas que normalmente tiñan que ver coa Dirección de Patrimonio e tal. Ben, para as diversas intervencións que se realizan nun área arqueolóxica calquera fan falla autorización de Patrimonio (limpeza,letreiros,consolidación...), iso é certo pero tamén o é que a Lei de Patrimonio de Galicia fixa como responsabilidade dos concellos manter e coidar o patrimonio que teñan no seu territorio. Ademais a cuestión non é que se denegaran os permisos, o caso é que nunca se pediron. Polo tanto eu creo que chegou a hora de que reclamemos que se continuen as excavacións, que se consolide o xacemento, que se poñan paneis informativos e de que se lle explique aos veciños e veciñas a riqueza que este lugar contén e o seu significado. Porque é dificil que a xente valore cousas que descoñece. Temos que pensar que o patrimonio é noso pero que tamén o é de todos os que veñan despois de nós. Debemos coidar o patrimonio pois o legado dos que nos precederon e porque agocha ensinanzas e marabillas, ou simplesmente por ensinarllo aos turistas se esta é a única maneira de que o coidemos. A ver se o novo goberno amosa máis preocupación.

Especulación inmobiliaria: a cousa ven de vello

Olas a tod@s:
O outro día tiven a oportunidade de ver a reportaxe de Cuatro sobre a especulación inmobiliaria. A reportaxe decepcionoume un pouco xa que non profundizaba moito no tema. Os primeiros casos de especulación inmobiliaria dos que eu teño noticia son vellos, tan vellos que son do século I a. C. , o cal non deixa de ter a súa gracia. O primeiro gran especulador inmobiliario foi Marco Licinio Craso (114 a.C-53 a.C.) que foi cónsul durante a república e membro do primeiro triunvirato xunto con Cesar e Pompeio. Craso acumulou unha grande riqueza mediante diversos negocios e coa especulación. Tiña un corpo de bombeiros formado polos seus clientes que só apagaban un incendio cando o propietario do edificio accedía a venderllo a Craso a un prezo moi inferior ao seu valor. Posteriormente Craso reconstruía o edificio e alugaba as vivendas. Era un rumor moi extendido en Roma de que os proprios bombeiros de Craso causaban os incendios e de que sobornaba aos edís para que non investigaran os incendios. Tamén era un rumor que estaba envolto en certos timos relacionados coas hipotecas múltiples. Pero Craso non foi o único, durante época imperial deronse moitos casos relacionados co negocio inmobiliario. A mala fama de Nerón entre os cristiáns e como autor do incendio que asolou Roma parece ter a súa orixe en que, tras o incendio fíxose con gran parte das propiedades queimadas ( que pertencían aos cristiáns) e "reurbanizou" a zona construindo ali a famosa Domus Aurea e os seus xardíns. Tamén foron moi comúns as ameazas e asasinatos de xente que non quería abandoar un dos pisos do seu edificio e polo tanto impedía a venda do mesmo. Había moitas maneiras de botalos pero as máis empregadas eran os xa famosos incendios e danar algún dos pilares do edificio para que este viñese abaixo. Os sobornos aos edís para que obviaran defectos na construcción dos edificios ou as conexións á rede de alcantarillado eran moi comúns e moitos políticos sufragaron parte da súa carreira política con estes sobornos.
Non credes que todo isto nos sona a algo agora no 2007?

Memoria histórica

Andan certos persoeiros populares falando sobre a memoria histórica e tentando acalar unha vez máis as voces dos que xa estiveron calados durante moito tempo. A min como historiador non me pode producir nada máis que noxo certos artigos coma ese do Parladoiro Popular. Todos estes artigos e libros que ultimamente se publican en círculos editoriais da dereita española non son máis que puro e duro revisionismo historiográfico que se propon reactualizar o discurso historiográfico franquista. De todos estes neofascistas o máis famoso é o terrorista ex-grapo Pío Moa, no seu último libro empregou como fonte principal para o tema de Paracuellos a obra de Ian Gibson. Ben, o propio Gibson ven de reeditar outra vez a súa obra para facerlle fronte aos que, usando o seu libro como gran fonte, o terxiversan e o poñen ao servizo da propaganda franquista. A memoria histórica consiste segundo autores como o grande R.Hilberg ou E. Kogon na recuperación da voz e as historias daqueles que foron privados delas por un estado totalitario e asasino. Digo eu que estará claro que a memoria dos adictos ao rexime non fai falla ser recuperada xa que estes nunca se viron privados dela.
O problema principal en España cando se fala do franquismo e da guerra civil e que se adoita a misturar todo sen orde nen concerto sobre todo cando se trata dos pseudohistoriadores estes que pululan por aí. Isto sen dúbida ten gran parte da súa orixe na transición e na ausencia dunha ruptura política co estado anterior ( Moradiellos, Fontana). Vou expor unha serie de consensos historiográficos que axuden a clarificar o tema:
1. Os militares españois coa colaboración dos nazis e os fascistas italianos, así como da maior parte da ultradereita e dereita española dá un golpe de estado contra o goberno lexítimo e legal da Fronte Popular.
2. A guerra civil é consecuencia do fracaso deste golpe de estado que non logra facerse co control total do territorio do estado español.
3.Durante a guerra obviamente hai mortos en ámbolos dous bandos xa que unha das características principais das guerras é que morre xente nelas ( sinto ser sarcástico).
4. Trás a victoria do bando franquista na guerra establécese un rexime dictatorial que xirará desde o fascismo encarnado pola Falanxe ata o nacionalcatolicismo do Opus Dei.
5. Só na década dos corenta, e calculando polo baixo, fanse estimacións que nos falan de 40.000 persoas asasinadas pola súa ideoloxia, relixión, etnia ou condición sexual polo goberno franquista.
Non vou a extenderme máis por hoxe pero seguirei co tema.

A igrexa e falanxe

Vexo hoxe nas noticias que o bispo de Pamplona dixo o seguinte: "Hoy en España hay algunos partidos políticos que quieren ser fieles a la doctrina social de la Iglesia en su totalidad, como p.e. Comunión Tradicionalista Católica, Alternativa Española, Tercio Católico de Acción Política, Falange Española de las JONS. Todos ellos son partidos poco tenidos en consideración. Tienen un valor testimonial que puede justificar un voto. No tienen muchas probabilidades de influir de manera efectiva en la vida política, aunque sí podrían llegar a entrar en alianzas importantes si consiguiesen el apoyo suficiente de los ciudadanos católicos. Por eso no pueden ser considerados como obligatorios pero sí son dignos de consideración y de apoyo". Ou sexa que xa o sabemos ainda queda algún partido en España capaz de endereitar o rumbo e conducirnos a todos pola recta vía. A igrexa católica española ademais non ten nada que dicir xa que o portavoz da Conferencia Episcopal nen sequera se quixo pronunciar sobre o tema. Ultimamente escoitamos que Rajoy " se estaba moderando y yendo al centro", igual por iso a igrexa ten que buscar máis claramente aliados no fascismo e xa non na ultradereita. Que sería diso de que Xesucristo foi o primeiro comunista? Se polo bispo este fose igual o excomulgaban por "rojo".